Oksyracetam, jako członek najszerzej rozpoznawanej klasy leków nootropowych – racetamów, jest środkiem syntetycznym, który dzieli wiele cech swojego macierzystego związku, piracetamu, od którego różni się obecnością grupy hydroksylowej przy czwartym atomie węgla w pierścieniu pirolidonu.
Oksyracetam jest na ogół dobrze wchłaniany przez przewód pokarmowy, a jego biodostępność waha się od 56% do 82%. Osiąga najwyższe stężenie we krwi w ciągu jednej do trzech godzin po spożyciu, a chociaż jego okres półtrwania w organizmie wynosi około 6 do 8 godzin, pozostaje on wykrywalny nawet po 96 godzinach. Przenika przez barierę krew-mózg i osiąga najwyższe stężenie w przegrodzie przezroczystej, hipokampie (obszarze kluczowym dla zapamiętywania) i korze mózgowej, a także w prążkowiu. Wiadomo, że wywiera wieloraki wpływ na funkcje ośrodkowego układu nerwowego, jednak dokładny mechanizm jego działania nie został w pełni poznany.
Zgodnie z obecnym stanem wiedzy, jego pozytywny wpływ na układ nerwowy wynika przede wszystkim z modulacji najważniejszych neuroprzekaźników, w tym acetylocholiny, dopaminy i glutaminianu. Suplementacja oksyracetamem oferuje znaczącą korzyść, wzmacniając dwie istotne funkcje poznawcze: procesy uczenia się i zapamiętywania. Zaobserwowany efekt można bezpośrednio przypisać zwiększeniu wydzielania acetylocholiny. Ponadto oksyracetam wzmacnia łączność neuronalną, poprawiając tym samym efektywność przekazywania informacji. W rezultacie proces przyswajania wiedzy jest ułatwiony, co przekłada się na zwiększoną wydajność i szybkość. Procesy poznawcze mózgu umożliwiają mu przyswajanie większej ilości informacji, przy jednoczesnym zachowaniu jasności umysłu i unikaniu nadmiernej stymulacji. Wzmocnione działanie acetylocholiny przyczynia się również do poprawy pamięci, szczególnie w zakresie dostępu do posiadanych informacji. Wpływ glutaminianu na sygnalizację neuronalną znacząco potęguje ten efekt. Co więcej, acetylocholina odgrywa kluczową rolę w zdolności koncentracji. Gdy jej aktywność osiągnie optymalny poziom, utrzymanie koncentracji na konkretnym zadaniu staje się znacznie łatwiejsze. W rezultacie, czynniki rozpraszające uwagę są tłumione, co przekłada się na wyższy poziom produktywności.
Oksyracetam zwiększa aktywność acetylocholiny w ośrodkowym układzie nerwowym, ze szczególnym uwzględnieniem hipokampa – struktury odgrywającej kluczową rolę w procesach pamięci. Wykazano, że zwiększa on neuronalny wychwyt zwrotny choliny, kluczowego substratu do produkcji tego neuroprzekaźnika, o 30%. Mechanizm ten wzmacnia aktywność acetylocholiny, co z kolei przyczynia się do poprawy zdolności zapamiętywania. Naukowcy zaobserwowali, że wpływ oksyracetamu na pamięć jest znacznie wzmocniony, gdy jest on podawany regularnie, w przeciwieństwie do jednorazowego podania. Co istotne, efekty utrzymują się dłużej niż okres suplementacji, pozostając widoczne nawet cztery miesiące po ostatnim podaniu.
Liczne badania konsekwentnie wykazały, że oksyracetam odgrywa rolę w aktywacji długotrwałego wzmocnienia synaptycznego (LTP), potencjalnie poprzez stymulację specyficznych sygnałów neuronalnych. W rezultacie, zdobywanie nowej wiedzy i umiejętności staje się łatwiejsze.
Poprawę ogólnego nastroju można przypisać dopaminie, neuroprzekaźnikowi odgrywającemu kluczową rolę w zapewnieniu dobrego samopoczucia psychicznego. Badania wskazują, że oksyracetam wpływa na wydzielanie dopaminy i zapobiega jej spadkowi w trudnych sytuacjach. Co więcej, istotny jest wpływ na inne neuroprzekaźniki pobudzające, takie jak acetylocholina i glutaminian. Optymalne połączenie ich działania ułatwia utrzymanie pozytywnego nastroju i motywacji.
Można również stwierdzić, że oksyracetam ułatwia przyswajanie wiedzy poprzez dostarczanie energii. Liczne badania naukowe potwierdzają, że oksyracetam posiada właściwości psychostymulujące. Przede wszystkim wzmacnia aktywność glutaminianu, który jest głównym neuroprzekaźnikiem pobudzającym. Związek ten działa jako pozytywny modulator allosteryczny dla odpowiednich receptorów. Proces ten ułatwia płynniejszą interakcję między receptorami a cząsteczkami tego neuroprzekaźnika. Powoduje to znaczny wzrost poziomu energii i poprawę funkcji poznawczych. Ponadto oksyracetam wzmacnia funkcję acetylocholiny. Rezultatem jest poprawa zdolności mózgu do efektywnego przetwarzania informacji. W rezultacie umysł jest w stanie osiągnąć najwyższy poziom wydajności.
Liczne procesy metaboliczne zachodzące w mózgu sprawiają, że neurony są podatne na uszkodzenia oksydacyjne wynikające z produktów ubocznych. Oksyracetam łagodzi te skutki dzięki swoim naturalnym właściwościom antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym.
W badaniu z podwójnie ślepą próbą z udziałem 12 zdrowych ochotników, oksyracetam łagodził indukowane skopolaminą pogorszenie sprawności neuropsychologicznej (tj. pamięci semantycznej, testów przypominania słów, czytania). Zgodnie z tymi wynikami, jego stosowanie przez 2–6 miesięcy u osób powyżej 65. roku życia poprawiło niektóre z ich deficytów poznawczych o nieswoistej etiologii. Niestety, nie udało się poprawić funkcji poznawczych u pacjentów z chorobą Alzheimera, jednak warto wspomnieć, że jego działanie oceniano już po miesiącu leczenia. Co ciekawe, w żadnym z wyżej wymienionych badań nie odnotowano żadnych działań niepożądanych.
Oksyracetam wzmacnia pamięć poprzez kilka mechanizmów, w tym redukcję uszkodzeń neuronów, modulację metabolizmu mózgu, zwiększenie przepływu krwi w mózgu oraz hamowanie aktywacji astrocytów.
Opisane mechanizmy służą ochronie zdrowych neuronów, poprawie plastyczności mózgu i wspieraniu neuroprzekaźników niezbędnych do tworzenia, podtrzymywania i dzielenia się pamięcią. Oksyracetam okazuje się wyjątkowo korzystnym suplementem wspomagającym zdobywanie wiedzy i wykonywanie zadań wymagających logicznego rozumowania i odpowiedniego poziomu organizacji myśli. Ponadto, suplementacja oksyracetamem prowadzi do wzrostu poziomu dopaminy. Stymulacja tzw. „układu nagrody” przez ten neuroprzekaźnik podkreśla jego znaczenie w kształtowaniu pozytywnego nastroju i zwiększaniu motywacji, szczególnie w interakcji z acetylocholiną. Podsumowując, oksyracetam znacząco poprawia zdolności poznawcze umysłu.
Powyższe ustalenia korespondują z doniesieniami anegdotycznymi, w których oksyracetam jest często przedstawiany jako środek sprzyjający osiągnięciom akademickim, jak i zwiększający sprawność fizyczną. Wśród jego użytkowników jest ceniony za długi czas działania (zwykle 8-10 godzin). Podczas gdy niektórzy używają go, aby osiągać świetne wyniki w nauce przedmiotów ścisłych, inni wykorzystują jego właściwości zwiększające wytrzymałość w biegach długodystansowych lub pływaniu. Niektóre doniesienia sugerują, że oksyracetam może także się sprawdzać w dość przyziemnych zastosowaniach, gdyż wydaje się zwiększać motywację i wytrwałość konieczną do wykonywania nużących, prozaicznych zadań lub prac domowych.
Korzyści ze stosowania oksyracetamu
- zwiększona czujność;
- poprawa analizy;
- lepsza łączność myślowa;
- poprawa skupienia;
- zdolność do utrzymania koncentracji przez długi czas;
- wzrost motywacji;
- wyższy poziom energii;
- poprawa pamięci;
- wzmocnienie marzeń sennych;
- poprawa nastroju;
- ostrość wzroku i lepsze widzenie kolorów;
- poprawa słuchu;
- poprawa sprawności fizycznej;
- może łagodzić niektóre objawy zaburzeń ze spektrum autyzmu i zaburzeń przetwarzania sensorycznego;
- potencjalne leczenie wspomagające ADHD.
Skutki uboczne
Oksyracetam jest generalnie dobrze tolerowany. Poniższe działania niepożądane są stosunkowo łagodne i można je złagodzić poprzez dostosowanie dawkowania i/lub czasu podawania lub odpowiednią suplementację choliny.
- bóle głowy;
- bezsenność;
- dolegliwości żołądkowo-jelitowe;
- nerwowość.
Dawkowanie
Oksyracetam najlepiej przyjmować na czczo, a jego typowe dawki wahają się od 400 do 1200 mg raz lub dwa razy dziennie. Generalnie odradza się przyjmowanie dawek do 2400 mg (pojedyncza dawka), ponieważ często daje to sprzeczne efekty w stosunku do oczekiwanych korzyści.
Oksyracetam można przyjmować w postaci kapsułek, jednak ze względu na jego lekko słodki smak, często rozpuszcza się proszek oksyracetamu w wodzie i wypija roztwór.
